Bonsai

Wat is bonsai?
Er worden in de handel weliswaar heel veel miniatuurboompjes te koop aangeboden onder de naam ‘bonsai’, maar het feit dat het boompje klein is, maakt er nog geen bonsai van. Volgens de Aziatische traditie wordt onder bonsai een kleine, oude, door de mens vormgegeven boom verstaan, die een eenheid vormt met de pot, bak of schaal waarin hij staat. Met behulp van bepaalde artistieke mogelijkheden, zoals het gericht snoeien van de takken, ontstaat een miniatuurboom, die door zijn vorm doet denken aan zeer indrukwekkende reuzen in de natuur. In China wordt de kunst om bomen in miniatuurvorm te creëren
‘penjin’ genoemd. En hoewel de eerste bonsai door de Chinezen werd gevormd, komt datgene wat wij weten over bonsai over het algemeen uit Japan. Zo vinden we de Japanse vormen terug in het werk van de meeste Europese bonsaikwekers en voor beginnelingen zijn het zelfs de belangrijkste hulpmiddelen in de vormgeving. Het werken met bonsai kan net als schilderen, beeldhouwen of dichten tot kunst worden als de vormgever het zuivere handwerk heeft geperfectioneerd en zijn artistieke vaardigheden in gelijke mate zijn gerijpt. In tegenstelling tot andere kunstwerken blijft een bonsai zich echter altijd ontwikkelen en kan hij nooit af zijn.

Waarom bonsai?

Meestal is het eerst de bekoring van het Aziatische dat de bonsai zo boeiend maakt. Later komen daar vele andere redenen bij om zich meer met het onderwerp te gaan bezighouden. Het bezig zijn met deze kleine boompjes kan al heel bevredigend zijn, omdat men de boom van heel dichtbij leert kennen. Tegelijkertijd wordt de blik voor de natuur scherper: men probeert de inheemse bomen te herkennen, kijkt naar de groeivormen en krijgt mettertijd meer inzicht in de wetten van de natuur en het functioneren van de bomen. Daarbij komt nog het uitgesproken symbolische karakter dat bomen in Azië hebben. En ook bij ons zijn bomen omringd met veel mythologie. Al eeuwenlang zijn mensen uit alle lagen van de bevolking en van alle leeftijden gefascineerd door bonsai. Bonsai is afkomstig uit Azië, maar ook wij zijn al snel in de ban gekomen van de mogelijkheid bomen te vormen. Wat zijn de beweegredenen om zich met bonsai bezig te houden en wat is bonsai nu eigenlijk?

.

De opbouw van een bonsai Potten, planten en eventuele accessoires moeten een eenheid vormen. Om een optimaal beeld te krijgen en de kwaliteit van de planten te kunnen beoordelen, wordt een bonsai opgedeeld in verschillende elementen – van de schaal tot de vruchten – die elke bonsailiefhebber zich eigen moet maken.

De bonsaischaal

De schaal moet een harmonieus geheel vormen met de boom. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld de afmeting van de schaal moet passen bij de grootte van de kruin van de boom, dat de vorm van de schaal moet passen bij de vorm van de boom en dat het glazuur niet te opvallend mag zijn. Een paar regels maken de keuze gemakkelijker: • De definitieve schaal krijgt een bonsai pas als hij vrijwel volgroeid is. Bomen die nog in het beginstadium van hun ontwikkeling zijn, worden in een naar verhouding grote en zo eenvoudig mogelijke schaal gezet. Daarin ontwikkelt de boom zich sneller. • Bij een goed ontwikkelde bonsai moet de hoogte van de schaal overeenkomen met de diameter van de stam. Een uitzondering hierop vormen de zogenaamde cascadevormen, die altijd in een heel hoge schaal staan. • De doorsnede van de schaal wordt zo gekozen dat de rand van de schaal ongeveer overeenkomt met de rand van de kruin. De schaal mag niet breder zijn dan de boom hoog is, ideaal is een verhouding tussen schaalbreed-te en boomhoogte van 2: 3 of omgekeerd. • De kleur en het patroon van het glazuur moeten in de boom terugkomen of ze moeten de kleuren van de boom op harmonieuze wijze aanvullen. • Bij een boom met zachte vormen wordt een ronde of ovale schaal gekozen, bij een boom met strenge vormen een rechthoekige schaal.
De toplaag van de potgrond Er moet een dichte, laagblijvende laag mos over de grond liggen, er kunnen kruiden in groeien, maar op bewust bepaalde plaatsen. Het oppervlakkig groeiende levermos moet echter verwijderd worden, omdat het de luchtcirculatie uit de potgrond belemmert. Een fraaie moslaag is alleen in de openlucht tot volle tevredenheid te realiseren, in de kamer is de lucht meestal te droog. Hier wijkt men uit naar vervangende planten als slaapkamergeluk ( Soleirolia), Engels mos (Selaginella), kleine varens, diverse klaversoorten en dergelijke.

De wortelaanzet
De wortelaanzet wordt gevormd door de wortels, die aan de onderkant van de stam te zien zijn en dan in de grond verdwijnen. Dit uiterst belangrijke element van de vormgeving kan nadrukkelijk de leeftijd van een boom onderstrepen. De liefst sterke wortels moeten stervormig naar alle kanten groeien, maar wortels die direct naar voren groeien, dus naar de kijker toe, worden bewust weggelaten. Omdat de wortelaanzet bij jonge planten nog niet zo goed ontwikkeld is, moet de groei door gerichte maatregelen worden ondersteund. Bij elke wortelsnoei moeten de wortels, die uit de stam voortkomen, regelmatig verwijderd worden, zodat uiteindelijk alleen nog de zijwortels die de wortelaanzet vormen, overblijven. En omdat die nu alleen de hele boom moeten voorzien van wat die nodig heeft, worden ze snel heel dik. Lees meer informatie hierover bij greentank.nl