Enkele tips bij bedrijfsopvolging

Bedrijfsovername binnen de familie is een potentieel mijnenveld: de moties kunnen hoog oplopen en een familiebreuk ligt altijd op de loer. Daarom volgen hier enkele tips om de overdracht van een familiebedrijf in goede banen te leiden.

1. Betrek de kinderen op tijd

Vaak is de oprichter vanuit het niets begonnen, pas na jarenlang hard werken is er een zeer succesvol bedrijf ontstaan. Daar zijn offers voor nodig geweest in de vorm van tijd en geld, het niet hebben van een normaal gezinsleven en het 24 uur per dag aansturen van personeel. Hoe anders is de situatie voor de opvolgers: het bedrijf loopt al en het bedje lijkt gespreid. Voor de erfgenamen is het vaak moeilijk te bevatten wat de bedrijfsactiviteiten precies behelzen. Het is daarom belangrijk om kinderen van meet af aan te betrekken bij het bedrijf, met ze te praten over de mogelijkheden, de beslissingen die genomen worden en ze te vragen naar hun ambities.

2. Blijf zakelijk

Of het nou goed gaat met het bedrijf, of dat het management na jaren smachtend uitkijkt naar lucratieve verbeteringen, een goede opvolger is van onmetelijk belang. Dat geldt natuurlijk voor ieder bedrijf, maar bij familiebedrijven spelen emoties een grote rol. Nuchterheid is daarom geboden, en dat geldt vooral bij het kiezen van de opvolger. Want is de opvolger wel echt geschikt om een bedrijf te leiden? Juist bij bloedverwanten wordt vaak over competenties – en vooral het gebrek aan competenties – heen gekeken. Bedenk daarom welke capaciteiten de kinderen hebben en laat ze die vooral benutten.

3. Voorbereiding is het halve werk

Een overnemende zoon of dochter kan niet zonder de steun van het personeel. Daarom is het verstandig om kinderen eerst hun vleugels uit te laten slaan bij andere bedrijven voordat ze intern aan de slag gaan. Niet alleen het personeel zal hiervan profiteren, ook de komende directeur komt daar zekerder en sterker uit. Daarnaast zijn bedrijfsstructuren tegenwoordig vaak ingewikkeld en krijgen nieuwe eigenaren te maken met verschillende juridische afwikkelingen. Daarnaast is het voorafgaand aan een overname geen schande om een second opinion aan te vragen over de bedrijfsresultaten. Waarom niet de cijfers nog een keer aan een onafhankelijk persoon laten zien?

4. Redelijke prijs

Wat nu wanneer het gezin uit meerdere kinderen bestaat en er slechts één geschikt is om het bedrijf over te nemen? We zien wel eens dat  de verkoopprijs van het bedrijf in dat geval geforceerd laag wordt gehouden om deze opvolger de kans te geven. De kinderen die niet in de zaak stappen kunnen daar problemen mee hebben, daarom is  het belangrijk zo snel mogelijk aan andere familieleden te denken. De opvolger die het bedrijf overneemt, lijkt op het eerste gezicht misschien tijdelijk beter bedeeld, maar hij of zij neemt wél een groter risico dan de rest. Daarnaast wordt het nalatende ouders aanbevolen zaken op papier te zetten voor het geval ze eerder overlijden dan dat ze zaak is overgedragen. Gaat het bij de overname om de reële waarde van het bedrijf of om de laagst mogelijke prijs?

5. Durf los te laten

Niets is moeilijker voor een directeur dan het familiebedrijf verkopen. Toch moet dit uiteindelijk wel gebeuren omdat het bedrijf anders met twee directeuren te maken krijgt. Wie heeft er dan de leiding? Maak daarom goede afspraken. Als de zaak eenmaal is overgedragen aan een opvolger, moet de ouder zich terug trekken of daar in ieder geval niet te lang mee te wachten. Als dat niet lukt, moet de opvolger streng zijn en duidelijk vertellen dat de zaak is overgedragen. Houd ook dit gesprek zakelijk, en bespreek dit het liefst op kantoor.